รายละเอียดบทความ
บทคัดย่อ (ไทย)
การศึกษานี้วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อความตั้งใจของนักเรียนระดับมัธยมต้น (อายุ 15 ปี) ในการเลือกศึกษาต่อเมื่อเทียบกับการเลือกทำงานในอีก 5 ปีข้างหน้า โดยใช้ข้อมูลจากโครงการประเมินผลนักเรียนนานาชาติ (PISA) ปี 2018 ของประเทศไทย กลุ่มตัวอย่างจำนวน 5,756 คน วิเคราะห์ด้วยแบบจำลอง Logistic Regression และ Probit Regression โดยรายงานผลในรูป Average Marginal Effects (AME) และตรวจสอบความคงทนผ่านการเปรียบเทียบค่า AIC และ BIC ระหว่างแบบจำลองทั้งสอง ตัวแปรอิสระครอบคลุม 5 กลุ่ม ได้แก่ ปัจจัยด้านครอบครัวและการสนับสนุนทางการศึกษา พฤติกรรมและแรงจูงใจของนักเรียน ปัจจัยด้านโรงเรียน ลักษณะส่วนบุคคล และปฏิสัมพันธ์ระหว่างการสนับสนุนจากผู้ปกครองกับสถานะทางเศรษฐกิจและสังคม (ESCS)
ผลการศึกษาพบว่าสัดส่วนครูที่มีวุฒิปริญญาโท-เอกมีผลเพิ่มความน่าจะเป็นในการเลือกศึกษาต่อสูงที่สุด (+13.1 จุดร้อยละ) รองลงมาคือการสนับสนุนด้านการศึกษาจากผู้ปกครอง (+4.4 จุดร้อยละ) พฤติกรรมการอ่าน (+1.8 จุดร้อยละ) และความมุ่งมั่นในการทำงาน (+1.7 จุดร้อยละ) ในทางตรงกันข้าม อัตราส่วนนักเรียนต่อครูที่สูงขึ้นลดความน่าจะเป็นดังกล่าว (-0.4 จุดร้อยละ) และการเป็นนักเรียนชายลดความน่าจะเป็นในการเลือกศึกษาต่อลง 8.4 จุดร้อยละ ผลการประมาณจากแบบจำลอง Logit และ Probit มีความสอดคล้องกันสูง สะท้อนความคงทนของผลการศึกษา ทั้งนี้ตัวแปรปฏิสัมพันธ์ระหว่างการสนับสนุนจากผู้ปกครองกับ ESCS ไม่พบนัยสำคัญทางสถิติ
ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าคุณภาพครู การสนับสนุนจากครอบครัว และพฤติกรรมการเรียนรู้มีบทบาทสำคัญต่อการตัดสินใจเลือกเส้นทางการศึกษาของนักเรียนระดับมัธยมต้นในประเทศไทย ดังนั้นนโยบายการศึกษาควรมุ่งยกระดับคุณวุฒิครู ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง และพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ เพื่อขยายโอกาสทางการศึกษาและลดความเหลื่อมล้ำในระยะยาว
บทคัดย่อ (อังกฤษ)
This study examines factors associated with Thai junior high school students' (age 15) choice between pursuing further education and entering the workforce within the next five years, using PISA 2018 data from Thailand (n = 5,756). Binary logistic and probit regression
models are estimated across four nested specifications, with results reported as Average Marginal Effects (AME) and robustness assessed through AIC and BIC comparisons. Five variable groups are considered: family background and parental educational support, student behavior and motivation, school environment, individual characteristics, and an interaction term between parental support and socioeconomic status (ESCS).
Results indicate that the proportion of teachers with postgraduate qualifications has the largest positive effect on the probability of choosing further education over work (AME = +13.1pp), followed by parental educational support (AME = +4.4 pp), reading behavior (AME = +1.8pp), and work mastery orientation (AME = +1.7 pp), all of which significantly increase the probability of intending to continue education. Conversely, a higher student-teacher ratio reduces this probability (AME = -0.4 pp), and being male reduces the probability of choosing
further education over work by 8.4 percentage points. Logit and probit estimates are highly consistent, confirming result robustness, while the interaction between parental support and ESCS is not statistically significant.
These findings highlight that teacher quality, family support, and learning behaviors are key determinants of educational path decisions among Thai junior high school students. Policy interventions should prioritize upgrading teacher qualifications, promoting parental engagement, and fostering learning behaviors to reduce educational inequality and broaden access to further education.